Artykuły

Przetóż przeczytwszy raz ty książki, jeśli ie drugi raz przeczytasz, będziesz ie lepiey rozumiał niż za pierwszym razem: a im więcey sye będziesz tym bawił, tym lepszym będziesz...

Książka wydana po raz pierwszy pod koniec 1925 r., była hołdem oddanym matematyce hinduskiej i jej twórcom -- to w Indiach narodził się system dziesiętny zapisu liczb, tak nam dzisiaj bliski, co było możliwe dzięki odkryciu zera (0), które inż. Jeleński uważał za największe osiągnięcie ludzkości.

Matematyczna bombonierka? Można by zapytać – co ma wspólnego niezbyt lubiana przez społeczeństwo matematyka z uwielbianą przez wszystkich czekoladą?

Jeden z Czytelników zapytał o źródła, z których korzystałem. Dla mnie najważniejsza jest obserwacja. Dlatego te – dobrane w bardzo subiektywny, tendencyjny sposób – ilustracje w kolejnych odcinkach serii Różne oblicza symetrii.
A co ze źródłami pisanymi?

W rocznicę wydania Philosophiae naturalis principia mathematica Isaaca Newtona publikujemy artykuł pt. Newtoniana: Woolsthorpe i Grantham, który ukazał się w „Wiadomościach matematycznych” w 1913 r.. Autorem jest Zdzisław Krygowski, ówczesny profesor Politechniki Lwowskiej, później pionier matematyki poznańskiej.

Édouard Lucas przypisywał pochodzenie liczb, zwanych trójkątnymi, obserwacji lotu żurawi. Na czele szybuje jeden ptak, za nim w drugim szeregu dwa, w trzecim szeregu trzy itd., wskutek czego szyk tej lotnej kolumny przypomina nam trójkąt.

Euklides w Elementach rozpoczyna wykład od pięciu postulatów (pewników).
Piąty postulat (zwany postulatem o równoległych) nie był ani oczywisty, ani jasny. Próbowano jakoś się z nim uporać. Sposobów ataku było przez wieki trzy, ale w końcu pojawił się nowy sposób, który wyskoczył jak diabeł z pudełka.

Czym jest dźwięk? Fizyk powie o fali dźwiękowej. Dzięki drganiom cząsteczek powietrza (lub innego ośrodka „przenoszącego” drgania, np. wody) znajdujących się na drodze pomiędzy źródłem dźwięku a odbiorcą – energia ruchu „przesuniętych” cząsteczek powietrza przenosi się na przylegające do nich cząsteczki itd. Drgania bębenków usznych są następnie przetwarzane na sygnały nerwowe.

Idąc drogą przybliżeń i zaokrąglając kształty Ludolfiny do pierwszych dziewięciu cyfr – otrzymamy 3,14159256.
Również w przybliżeniu, czyli pi razy oko,  314² ≈ 159² + 265².
Gdyby mistrz Pitagoras dowiedział się o tym, ze wzruszenia pewnie kazałby sobie i uczniom brodę wyskubać.

Wielu historyków nauki uważa, że najwybitniejszym matematykiem X wieku był Gerbert z Aurillac. Tak właściwie to nie był on matematykiem, ale człowiekiem dobrze wykształconym i obeznanym z różnymi dziedzinami nauki. Jego postać znana jest częściej pod imieniem Sylwester II, bo drogi życiowe zaprowadziły go na tron Stolicy Piotrowej. Papieżem został w 999 roku.
Czym się zasłużył, by o nim wspominać?